Korona zamanlarında cenazeler

 Bir akraba veya arkadaş vefat ettiğinde, bir araya gelmemiz, veda etmemiz ve birlikte yas tutmamız gerekir. Ancak korona virüsü nedeniyle, bulaşıcı hastalığın yayılmasını önlemek için cenaze törenini nasıl gerçekleştirdiğimizi adapte etmemizi gerektiren özel bir durumdayız.

Denna text vänder sig till turkisktalande från olika religioner

İsveç'te cenaze törenlerinden sorumlu olanlar, size merhumun yakını olarak hem iyi hem de anlamlı ve korona salgını sırasında sorumlu bir şekilde gerçekleştirilebilen bir cenaze tasarlama konusunda yardımcı olacaktır. Bu metinde bu çalışmanın nasıl yürütüldüğü ve hangi kuralların geçerli olduğu açıklanmaktadır.

İsveç'teki cenaze faaliyetlerinden kim sorumludur?

İsveç'te, cenaze faaliyetlerinin sorumluluğu İsveç Kilisesi'nin yerel cemaatleri ve rahiplik makamları ile Stokholm ve Tranås belediyelerine aittir. Cenaze faaliyetlerinden sorumlu kişiye baş sorumlu (huvudman) denir. Merhumun bıraktığı varlığa bir maliyet getirmeden aşağıdakileri sağlamak baş sorumlunun görevidir:

  • 25 yıl boyunca kamuya ait mezarlık alanında mezar yeri veya eşdeğerinin sağlanması;
  • mezarın açılması, geri doldurma ve açılan mezarın hazırlanması da dahil olmak üzere mezar işlemleri;
  • Ulaşım, özel mezar yerlerinin sağlanması konusundaki bir sözleşmenin gereği yapılmadığı sürece, defin için sevkin baş sorumlunun bölgesinin dışında bulunduğu haller istisna olmak kaydıyla, baş sorumlunun mevtanın sorumluluğunu devralmasından defnedilmesine kadarki ulaştırma işlemleri
  • kremasyon.
  • ölen kişinin vücudunun saklanması ve gösterilmesi için mekan
  • dini semboller olmadan yapılacak cenaze töreni için mekan. 

Ayrıca baş sorumlu, kendi idari alanlarında veya yakındaki bir idari alanda herhangi bir Hıristiyan dini cemaatine mensup olmayanlar için özel mezar yerleri sağlayacaktır.

Baş sorumlular (İsveç Kilisesi ve ayrıca Stokholm ve Tranås belediyeleri) İsveç'te yaşayan herkes için cenaze faaliyetleri sağlamak için sosyal bir misyona sahiptir. Bu görev İsveç yasaları tarafından düzenlenmektedir. Baş sorumlular, insanların farklı dini geleneklerden geldiğine ve kişilerin münferit olarak gömülmeleri için farklı isteklere sahip olabileceğine saygı gösterirler. Baş sorumlular, vefat eden kişinin hızlı bir şekilde gömülmesini isteyen yakınlarının bu isteğin yerine getirilmesini sağlamak için ellerinden geleni yapacaklardır.

Baş sorumlular, cenaze töreninden önce yıkama ve benzeri gibi dini vecibeler için tesis ve ekipman sağlama zorunluluğu yoktur. Bu tür vecibeler, ölenlerin ait olduğu dini topluluk tarafından gerçekleştirilir.

Akrabalar cenazeyi planlar

Akrabalar cenazeyi planlar ve düzenler. Vefat eden kişi İsveç Kilisesi'nin bir üyesiyse, akrabaların cenaze hizmetini, cenaze töreninin yapılacağı cemaatte rahiple birlikte tasarlaması gelenekseldir. Vefat eden kişi başka bir dine/dini geleneğe aitse (örneğin Katolik Kilisesi, Yahudilik, İslam, Budizm, Hinduizm), akrabalar cenaze/veda törenini kendi inanç topluluklarından temsilcilere danışarak tasarlayacaklardır. Dini olmayan bir cenaze töreni (sivil cenaze töreni) organize etmek de mümkündür.

Merhumun bir akrabası yoksa veya cenazeyle ilgilenmek isteyen bulunmuyorsa, bunu yapmak belediyenin sorumluluğundadır. Cenazeyi kim düzenlerse düzenlesin,mümkünse vefat eden kişinin tabutlu gömülmek veya yakılmak, ve defin ile ilgili dilekleri dikkate alınacaktır göz önünde bulundurulacaktır.

Mevta yakılacak veya gömülecektir

Bugün İsveç'te gömülmek için izin verilen iki yol bulunmaktadır. Vefat eden kişi mezara gömülür (gravsätts) veya cesedi yakılır (kremeras) ve külleri defnedilir. Hangi yöntemin kullanılacağına karar veren cenaze sahipleridir.

Mevtanın mümkün olan en kısa sürede yakılması veya defnedilmesi önemlidir. Ölüm ile mevtanın yakılması veya defnedilmesi arasında izin verilen en uzun süre bir aydır. Özel nedenler varsa, İsveç Vergi Dairesi vefat edenin yakılması veya defnedilmesinin ertelenmesine izin verebilir. Mevta yakıildiğı takdirde, kalan kül, yakılmadan sonraki bir yıl içinde gömülecektir. Küllerin gömülmesi ile ilgili erteleme kararı verebilen cenaze faaliyeti ilgilisi baş sorumludur.

COVID-19 nedeniyle geçerli olan özel kurallar

Cenaze zamanı

Yakınını kaybeden bazı kişiler, korona virüsü nedeniyle cenazeyi bekletmek istemektedir. Ancak Cenaze Kanunu'na göre, vefat eden bir kişi en kısa sürede ve ölümden en geç bir ay sonra yakılmalı veya defnedilmelidir.

Cenazeyi ertelememek için başka nedenler de bulunmaktadır. Cenaze, yas sürecinin bir parçasıdır ve tecrübeler cenaze törenini düzenlemenin acıları daha kolay dindirdiğini göstermektedir. Ayrıca çok kişinin erteleme yapması durumunda vefat edenin cesedini saklamakta sorun yaşanabilmesi riski söz konusudur.

Cenaze sahibi olarak yine de cenaze töreninin daha geç yapmanız gerekiyorsa, iyi bir alternatif, cenaze töreninden önce vefat eden kişinin kremasyonunu seçmektir. Bu gibi durumlarda, defin için bir yıla kadar bekleyebilirsiniz ve cenaze törenlerinde tabut yerine bir kül muhafazası kullanılabilir.

Daha sonraki bir tarihte başsağlığı/anma düzenlenmesi

Vefat edenin yakını olarak  dilediğiniz gibi bir cenaze töreni düzenlemek mümkün değilse ne yapabilirsiniz? O zaman daha sonraki bir tarihte,  daha fazla  kişilerin katılabileceği bir başsağlığı/anma faaliyetine davet etmek iyi bir alternatif olabilir. Bu vesileyle, kişi kendi dini geleneğine göre bir ibadet, dua veya tören düzenleyebilir.

Cenaze namazı/ayini ve başsağlığı/veda töreni

Cenaze sahibi olarak, dini topluluğunuzun bir temsilcisi ile birlikte bir cenaze namazı/ayini/başsağlığı/veda töreni tasarlayacaksınız. Korona-virüs zamanlarında, bu planlamadan önce bazı gerçekleri bilmek iyi olabilir. Vefat edenin en yakını olarak, cenazenin siz ve sevdikleriniz için nasıl güvenli bir şekilde yürütülebileceğine dair inanç topluluğunuzun temsilcilerine danışmalısınız.

İnanç topluluklarının cenaze hizmetleri, cenaze namazları ve başsağlığı/veda törenleri halka açık toplantılar (allmänna sammankomster) olarak sayılır ve Hükümet bu toplantılara sınırlı sayıda kişinin katılabileceğine karar vermiştir – bu en fazla 50 kişidir. Başka bir deyişle, mümkün olduğunca az kişinin toplanması tavsiye edilmektedir.

  • Cenaze namazına/törenine katılanlar,
  • aralarında iki metrelik mesafe bulunduracak,
  • iyi el hijyeni olacak,
  • hastalık belirtisi olmayacak,
  • sarılma ve el sıkışma gibi fiziksel temastan kaçınacaklardır.

Cenaze namazına/ayinine/başsağlığı/veda töreninize kaç kişiyi davet edebileceğinizi belirleyenin mekanın büyüklüğü olduğunu unutmayın.

Cenaze namazını/törenini/ayinini dışarıda yapmayı seçseniz bile, kullanılan yer, tüm katılımcıların birbirleriyle önerilen mesafeyi korumasına izin vermelidir. Halk Sağlığı Kurumu'nun tavsiyelerine göre, bir risk grubuna ait olan veya hastalık belirtileri hissedenler cenazeye katılmamalıdır.

Cenazeden hemen sonra başsağlığı/anma faaliyeti

Cenazeden hemen sonra bir başsağlığı/anma faaliyetinde bir araya gelmek ve aile ile arkadaşlarla birlik duygusunu yaşamak güzeldir. Ancak salgının yayılmasını önlemek için, Hükümet'in ve Halk Sağlığı Kurumu’nun önerileri elbette anma faaliyeti için de geçerlidir. Konuklar birbirlerine önerilen mesafeyi korumalı, iyi el hijyeni sağlanmalı ve fiziksel temastan kaçınmalıdır. Ayrıca, ikramlar için, sunumda büfe masalarında kalabalıklaşmayı önlemek için masalara servis olması gerektiğini unutmayın.

Cenaze namazı/ayini için alternatif şekiller

Covid-19 nedeniyle, alternatif cenaze biçimleri ve başsağlığı/veda törenleri düşünmeye değer olabilir. Dikkate değer olabilecek bazı seçenekler şunlardır:

  • Konukları canlı yayınlı veya filme alınmış bir cenaze törenine davet edin.Cenazeye katılan herhangi birinden video kaydetmesini isteyip, sosyal medya veya diğer dijital servisler aracılığıyla canlı yayın yapabilirsiniz. Veya filmi daha sonra paylaşabilirsiniz.
  • Şimdi küçük bir cenaze töreni yapın, daha sonra ise daha büyük bir toplantı. Sadece size en yakın olanlar ile ufak bir cenaze ayini çok güzel ve anlamlı olabilir. Yakınlarınız dilerse, onları daha sonra vefat eden için daha büyük bir sosyal toplantı ve anma faaliyetine davet edebilirsiniz.
  • Kremasyon sonrası defin. Cenazenin mevtanın yakılmasından sonra yapılması da mümkündür. Bu durumda cenaze ayini tabut yerine kül muhafazası ile yapılır ve cenaze işlemi bir yıla kadar bekleyebilir.